Dự Án Lâu Đài Ma (theo phương pháp Reggio Emilia)

Dự án Lâu đài ma

Phương pháp giáo dục Reggio Emilia, với nguyên tắc,  kiến thức được tích lũy thông qua quá trình tương tác với các sự vật và thông tin cụ thể.  Trẻ  hợp tác tiếp nhận thông tin, phân tích đánh giá và đưa ra giải pháp cụ thể, kết quả không phải nằm ở mức độ hoàn hảo của sản phẩm, mà là trẻ có tự hoàn thành quá trình từ lúc bắt đầu cho đến khi kết thúc hay không.  Một trong những yếu tố then chốt để thành công, chính là làm việc nhóm. Trẻ không thể một mình thành công, mà ngược lại, cần có sự suy nghĩ của cả một tập thể (bạn bè, gia đình, thầy cô…)

Để hiểu thêm về phương pháp này, chúng ta cùng quan sát dự án Lâu Đài Ma của các bé tại Kinder Academy, độ tuổi tham gia là từ 4-6. Đây là một nhóm 4 bé bao gồm: An Hưnng, Luc, Mai và LeA.

Trẻ em thường rất hứng thú với các câu chuyện tưởng tượng, và Halloween, ngày nay đã trở thành một ngày lễ quen thuộc với trẻ em Việt Nam, hình ảnh của bí ngô, những con ma màu trắng không hề đáng sợ mà các em tỏ ra thích thú. Đây  là một trong những minh chứng về sự giao thoa văn hóa của xã hội toàn cầu. Các câu chuyện và ngày lễ được đón nhận và lan truyền khắp nơi, khi con người di dân từ nơi này sang nơi khác chỉ bằng việc click chuột và mua vé máy bay.

Chúng tôi bắt đầu chủ đề Halloween bằng một cuốn sách, như thường lệ, sau giờ ngồi vòng tròn (circle time), cô giáo bắt đầu kể các câu truyện về sự tích ngày Halloween, về trò chơi Gậy hay Kẹo ( Trick or Treat). Mới đầu chẳng bạn nào hào hứng cả, mỗi người uể oải, Luc nằm dài và bắt đầu ngáp. Mai và An Hưng thì nghẹo đầu sang và bắt đầu hát. LeA chạy tung tăng khắp lớp. Nói chung, đây là một khung cảnh hỗn độn thường thấy ở lớp mẫu giáo. Cô giáo của chúng tôi, vẫn tiếp tục với công việc của mình, khi lật đến trang có một tòa lâu đài với  những con ma, Mai bắt đầu chú ý và ngừng hát, tiếp theo đó là An Hưng (bọn trẻ rất dễ bị ảnh hưởng và lây lan hành động, điều này rất bình thường và trong trường hợp này lại là lợi thế với cô giáo). Hai bạn chăm chú với với câu chuyện về Dracula, thức giấc và ban đêm và chui vào quan tài ngủ khi ngày đến, chính sự chăm chú và thỉnh thoảng có một vài câu hỏi, đại loại như “Ông này ăn gì?”, “Ông có đánh răng không?”, “Răng có bị sâu không?”, hoàn toàn đều là những điều mà trẻ bị ám ảnh, và truyền sang câu hỏi của mình đối với mọi thứ xunh quanh. Đến khi câu chuyện kết thúc, chúng tôi nhận ra là tất cả 4 đứa trẻ đã quay quần quanh cô giáo từ lúc nào.

Cứ trò chuyện và trò chuyện, chủ đề Dracula sống ở đâu trở nên nóng hổi, tức là chẳng có ai chủ ý muốn bàn về “Nhà của ma cà rồng”, nhưng tất cả 4 đứa trẻ đều thắc mắc, Juliette quyết định sẽ cho bọn trẻ xem hình ảnh những lâu đài cổ xưa ở Châu Âu, cô chậm rãi giải thích về vật liệu xây dựng là những phiến đá to được xếp một cách khéo léo và tỉ mỉ, các lâu đài đều có một đặc điểm chung là có một cái cổng thành lớn đề đi vào, thường là hình bán nguyệt. Bên trên tường thành là những đường thẳng, trông giống như những răng cưa, nhưng thực rà là khoảng trống để lính gác bên trong có thể nhìn ra ngoài. Và tường thành thường rất cao để kẻ địch khó có thể trèo vào. Màu sắc của tường thành thì là mà xám tự nhiên của gỗ. Khi kể chuyện, Juliette thường không quá lạm dụng tường thuật, mà sử dụng thủ thuật hỏi để trẻ tự trả lời, đây có thể gọi là lúc trẻ quan sát, khám phá và phân tích (observing, exploring and analyzing).

Một phương pháp rất hay được sử dụng để lấy sự tập trung và hứng thú của trẻ là Truy vấn ( Inquiry based learning). Gần như trẻ đã rất nhập tâm rồi, giáo viên tiếp tục đưa ra một lời mời gọi, chúng ta có muốn tự làm lâu đàu của riêng mình không?

Bốn bạn trẻ đều bắt đầu lưỡng lự, các câu hỏi dồn dập tiếp theo kiểu như : “ Lâu đài của con màu gì?”, “Lâu đài của con có con gì, có những ai?”, v.v… Sự kích thích tính sở hữu là một điều vô cùng hay ho, chỉ cần một trẻ nói ra ý kiến của mình thì ngay lập tức các trẻ khác cũng sẽ bắt đầu bày tỏ, đôi khi các ý kiến là vô cùng kỳ quái, chẳng hạn, An Hưng đã nghĩ đến việc “tàu hỏa chạy trên tường thành”. Đây có thể hiểu là kết quả của quá trình thảo luận (discussing) và thể hiện suy nghĩ cá nhân liên kết với suy nghĩ tập thể (communicate individual ideas and responses to others’ ideas).

Với Reggio Emilia, sáng tạo bằng nghệ thuật, thủ công là một điều tuyệt vời. Mỗi bé được chuẩn bị những tờ giấy màu đen, hồ dán, bút vẽ các màu, các vật liệu trang trí thủ công.

Dự án Lâu đài ma
Trẻ tò mò, và đặt các câu hỏi về lâu đài

 

Bước 1 :  Hình dạng và cấu trúc của Lâu Đài

Một lâu đài nghĩa là phải đứng được, Juliette bắt đầu hướng dẫn cách ghép 4 tờ giấy vào nhau để tạo thành một hình ống đứng, với tiếp diện hình vuông. Xin hãy lưu ý rằng, hướng dẫn khác vào làm, nghĩa là trẻ quan sát (observe) và tự làm lại. Các trường hợp sau đã xảy ra với bốn bạn nhỏ

Luc (6 tuổi): Nắm bắt khá nhanh và đã có thể dùng bang keo khéo lép dính 2 cạnh bìa lại với nhau, chỉ cần khoảng 4 phút.

Mai, An Hưng (4tuổi): tỏ ra vô cùng lóng ngóng, không thể tự mình dính băng keo vào một cạnh bìa và nối vào cạnh bìa kia. Mai đã khóc lóc và yêu cầu giáo viên làm hộ, An Hưng thì lóng ngóng đến mức xé toạc cả một tấm bìa. Lúc này thật sự là một thách thức đối với sự nhẫn nai của giáo viên, chỉ cần 30 giây là làm xong. Nhưng nếu cô giáo làm hộ trẻ, thì chẳng còn chút ý nghĩa nào, bởi vì ở đây chúng ta cần trẻ Tự làm và hoàn thiện kỹ năng của mình. Giáo viên chỉ có thể động viên, khích lệ và dùng lời nói để hướng dẫn trẻ hoàn thành chính xác. Mất khoảng 10 – 15 phút để Mai và An Hưng có thể hoàn thành xong, mặc dù thành phẩm bị xô lệch và không đẹp mắt. Nhưng quan trọng, là trẻ có thể dùng trí não để tiếp nhận thông tin từ cô giáo, và thể hiện bằng vận động ở tay. Đây được gọi là quá trình kết hợp mắt với tay (eyes – hand coordination), một quá trình tư duy phức hợp của não bộ. Thông qua hoạt động này trẻ đã phát triển hai kỹ năng cùng một lúc đó là kỹ năng ngôn ngữ và vận động tinh (linguistic & motor skills development).

LeA (5 tuổi): chưa được thành thạo, nhưng bạn tự mình hoàn thiện quá trình, vừa làm vừa sửa, hỏng và làm lại. Giáo viên chỉ cần ngồi quan sát, và trò chuyện để trẻ không cảm thấy nản lòng và đưa ra những gợi ý chính xác cho công việc.

   

  Vẽ, tạo hình để cắt theo đường zic zac

Bước 2: Tạo hình tường thành

Lâu đài cần có những đường viền ở phần tường thành, đây thực chất là một kiểu trang trí đường viền, cắt zic zac theo các đường hình vuông. Với người lớn đây là công việc không mấy khó khăn, nhưng với trẻ 4 tuổi thì cũng cần phải tùy thuộc và kỹ năng  của trẻ.

Chẳng hạn như với Luc, Mai và LeA cắt các đường zic zac ô vuông được diễn ra nhẹ nhàng với một đường kéo. Nhưng với An Hưng, bạn phải cắt từng nhát, từng nhát một lên và xuống, nên trông rất lổn nhổn, độ dày mỏng cũng rất lộn xộn. Thay vì đưa ra các ý kiến tiêu cực, giáo viên hết sức cổ vũ (encourage) và khen ngợi nỗ lực để có bức tường thành như ý muốn.  Điều này thực sự quan trọng và ảnh hưởng đến sự tự tin của trẻ, tức là không ngại sợ sai (risk taker). Chỉ cần bạn đưa ra một lời nhận xét tiêu cực, là sẽ hủy hoạn hoàn toàn sự tự tin của trẻ với công việc dùng kéo cắt giấy.

Tiếp theo, các bé sẽ tự cắt ô cửa sổ, cổng vào thành.  Mai đã khóc lóc rất nhiều khi cố gắng tạo ra các khung cửa ở phần giữa của tờ giấy, mà không phải cắt bắt đầu từ cạnh.

Chúng tôi thật sự khen ngợi những nỗ lực của các bé, đã không bỏ cuộc giữa chừng. Sản phẩm ra mắt chắc chắn sẽ không được hài lòng những người yêu thích sự toàn mỹ và chỉn chu. Nhưng đứng từ góc cạnh giáo dục, tức là chúng ta đã hoàn toàn thành công.

Vấn đề ở đây là, trong thế giới thực, người thành công luôn là là những người đeo đuổi mục đích và lý tưởng đến cùng, những người dễ dàng bỏ cuộc thì khó có thể đạt tới một vị trí vững chắc.

 

 

 

 

 

Bước 3: Trang trí lâu đài

Các bạn có thể thấy trong các tác phẩm của các bạn sẽ có những dấu ấn riêng, thể hiện niềm đam mê, sự thích thú, sáng tạo với mỗi một hình ảnh. Chúng ta không cần phải đưa ra một hình mẫu hay tiểu chuẩn nào, ngược lại khi nhìn vào mỗi lâu đài, chúng ta thấu hiểu được sở thích, kỹ năng và những gì đang diễn ra trong trí não của trẻ. Nghệ thuật luôn là cách tuyệt vời để ta nắm bắt suy nghĩ, mà đôi khi với vốn từ vựng non yếu của mình, trẻ khó có thể diễn tả cho chúng ta hiểu.

Trẻ trang trí theo suy nghĩ và màu sắc tự lựa chọn

Dự án Lâu đài ma 2


Sản phẩm cuối cùng, mang đậm phong cách trẻ em
 

(Tác giả: Thảo Nguyễn)

Leave a comment